ΛΥΚΟΜΙΔΗΣ

Φιλοσοφία, μυσταγωγία και επιστήμη

Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ

Posted by lykofron στο 05/01/2012

1. μυθολογική αναφορά

Γέννησις της Θεάς Αθηνάς. Ως αναφέρει η παράδοσις, όταν ο Ζευς έγινε κύριος της πατρικής αρχής, έλαβε πρώτην σύζυγον την Μήτιν, θυγατέρα του Ωκεανού και της Τηθύος. Η Μήτις συνέλαβε εξ αυτού και έμελλε να γέννηση την Αθηνά, αλλά ο Ζευς έλαβε εκ της Γαίας την μαντικήν ρήσιν ότι το συλληφθέν υπό της Μήτιος τέκνον ήτο θήλυ και ότι το επόμενον τέκνον θα ήτο άρρεν ειμαρμένον να βασιλεύση αντί του πατρός του. Κατόπιν αυτού ο Ζευς κατέπιε την Μήτιν έγγυον και κατά τον καιρόν του τοκετού, ό Ζευς εγέννησεν εκ της κεφαλής του την Αθηνάν με την βοήθεια του Ηφαίστου. Η Θεά Αθηνά, αναφέρει η παράδοσις, εγεννήθει πάνοπλος κραδαίνουσα απειλητικά το δόρυ της και ότι ολόκληρος ο Όλυμπος εδονήθει και όλα εις την Φύσιν ηρέμισαν όταν η Θεά κατέβασε το δόρυ της επί του εδάφους.

Τριτογένεια Αθηνά Ο Ησίοδος και ο Όμηρος αποκαλούν την Θεά Αθηνά ως τριτογένεια. Η παράδοσις αναφέρει ότι η Θεά φέρει αυτό το επίθετο διότι εγεννήθει πλησίον της πηγής Τριτωνίδος την οποίαν τοποθετούν εις διαφόρους περιοχάς π.χ. την Βοιωτία, την Κρήτη κλπ. Όπως προκύπτει από την ανωτέρω περιγραφήν η γέννησις της Αθηνάς έγινε πλησίων του υγρού στοιχείου.

Γλαυκόπις Αθηνά Δια το επίθετο της θεάς Αθηνάς Γλαυκώπις έχουν εκφρασθεί πολλαί απόψεις. Η συνηθεστέρα είναι αυτή η οποία θεωρεί την θεάν Αθηνά ως έχουσα κυανούς ή κυανοπράσινους οφθαλμούς.

Αθηνά και Ήφαιστος Ο Ήφαιστος αναφέρεται ότι προσεπάθησε να βιάση την θεάν Αθηνά αλλά απεκρούσθη υπ’ αυτής. Η προσπάθεια αυτή του Ηφαίστου ήτο ανεπιτυχής διότι ο  Ήφαιστος αλληγορεί το υλικόν πυρ δια του οποίου διεκοσμήθει ολόκληρος η Φύσις και δεν είναι δυνατόν να μιχθή μετά της νοητικής δυνάμεως του Διός-αιθέρος. Επίσης η παράδοσις αναφέρει ότι το σπέρμα αυτού ερίφθη επί της Γαίας, μητρός κάθε ζωής, όπερ είχεν ως αποτέλεσμα την υπό της Γαίας γέννησιν του Εριχθονίου. Τον Εριχθόνιο μετά την γέννησίν του τον ανέλαβε η θεά Αθηνά η οποία και τον ανέθρεψε διότι είχε την ανάγκης της νοητικής δυνάμεως.

Αθηνά και Ποσειδών Η Θεά Αθηνά και ο Θεός Ποσειδών διεκδίκησαν την κυριαρχίαν της Αττικής και ο μεν Ποσειδών όστις πρώτος κατέφθασεν δι’ ενός κτυπήματος της τρίαινάς του επί του ιερού βράχου της Ακροπόλεως επέτυχε να αναβλύση πηγή αλμυρού ύδατος το δώρον αυτού εις τους κατοίκους της Αττικής. Ακολούθως κατέφθασε η Αθηνά και εφύτευσεν ένα ελαιόδενδρο το οποίον ήτο το δώρον αυτής εις τους κατοίκους της Αττικής. Η διεκδίκησις της Αττικής από τους δύο Θεούς οδηγήθηκε εις το δικαστήριο των Θεών εις το οποίον μετείχον άπαντες οι Θεοί και το δικαστήριο επεδίκασεν την Αττικήν εις την Θεάν Αθηνάν διότι εκρίθει ότι το δώρο της Θεάς Αθηνάς ήτο χρησιμότερο. Η επιδίκασις εις την Θεάν Αθηνάν της πόλεως των Αθηνών είναι ίσως ένδειξις ότι η πόλις αύτη προορίζετο να πρωτοστατίση εις την καλλιέργειαν των γραμμάτων, των επιστημών αλλά και κάθε τέχνης.  Πέραν των ανωτέρω η αντιπαράθεσις αυτή του Θεού Ποσειδώνος μετά της Θεάς Αθηνάς δεικνύη ότι η εκδηλωθείσα νοητική δύναμις του Διός εις την αντιπαράθεσή της μετά γονιμοποιού δράσεως του Ποσειδώνος υπερισχύει αυτού.

Παλλάς Αθηνά  και Παλλάδιον Η παράδοσις αναφέρει πολλάς εκδοχάς δια την επωνυμίαν της Θεάς ως Παλλάδος. Η σημαντικότερη είναι η εκδοχή ήτις αναφέρει ότι η Θεά εγεννήθη πάλλουσα το δόρυ της και εξ αυτού του λόγου εχαρακτηρίσθει ως Παλλάς Αθήνα. Η λέξις παλλάς φαίνεται ταυτόσημος του πάλλαξ όπερ σημαίνει νεάνις ή νεανίας και συνεπώς υπονοεί, κατά άλλην ερμηνείαν, την νεάνιδα Θεά ήτις ξεπήδησεν εκ της κεφαλής του πατρός της Διός. Παλλάδιον ήτο άγαλμα της Θεάς Αθηνάς το οποίον θεωρείτο ότι κατεσκευάσθη υπ’  αυτής και ως εκ τούτου είχεν ιδιαίτερον προστατευτικό χαρακτήρα δια την πόλιν ήτις το κατείχε. Επίσης εκάλουν Παλλάδιον τας παλαιοτέρας απεικονίσεις της Θεάς τας παριστώσας αυτήν ορθίαν πάλλουσαν το δόρυ της και κρατούσα έμπροσθέν της την ασπίδα της, εις στάσιν πολεμικής θεότητος δια τούτο τα αγάλματα αυτά εθεωρούντο ότι παρέχουν ισχυράν προστασίαν της πόλεως υπό της Θεάς. Εις τας Αθήνας το πλέον τιμώμενον Παλλάδιον ήτο το εν τω Ερεχθείω ευρισκόμενον.

Αθηνά Εργάνη Η Θεά Αθηνά κατά την παράδοσιν ενέπνευσε εις τους ανθρώπους απάσας τας τέχνας και πάντα τα επαγγέλματα και τους εδίδαξε ότι η εργασία είναι η προϋπόθεσις της προόδου του ανθρωπίνου πολιτισμού και η υψίστη ειρηνική προσπάθεια του ανθρώπου δια τούτο και εχαρακτηρίσθη ως Αθηνά Εργάνη. Επίσης εις αυτήν απέδιδαν τας φυτείας και την καλλιέργειαν της ελαίας, δένδρου όπερ αποτελούσε τον κυριώτερον πλούτον της Αττικής και του οποίου οι κλάδοι κατέστησαν σύμβολον ειρήνης και γενικότερον σύμβολον του ειρηνικού χαρακτήρος της Θεάς Αθηνάς, ως εκ τούτου δια στεφάνων εκ κλάδων ελαίας εστέφοντο οι νικητές εις τους αθλητικούς αγώνας. Εις την Αθηνά απέδιδαν την ανακάλυψιν του αρότρου, κατ’ εξοχήν οργάνου δια την καλλιέργειαν της γης και εθεωρούν την Αθηνάν ως Θεάν και προστάτιδα της γεωργίας, δια τούτο είχον πλείστας όσας εορτάς προς την γεωργίαν, την σποράν και τον θερισμόν. Ούτω η Αθηνά κατέστη η προσωποποίησις της εφευρετικότητος του ανθρωπίνου πνεύματος εις τας ποικίλας εφαρμογάς της πολυμόρφου ελληνικής ευφυΐας.

Αθηνά Υγεία Η Θεά Αθηνά θεωρείτο και ως εμπνέουσα θεραπείας. Ούτω, κατά τον Πλούταρχον, ο αρχιτέκτων Μνησικλής, καταπεσών εξ ικριώματος ευρίσκετο εις απελπιστικήν κατάστασιν και οι ιατροί αδυνατούσαν να τον θεραπεύσουν.

Η Θεά όμως Αθηνά εμφανισθείσα κατ’ όναρ εις τον Περικλήν του υπέδειξε τρόπον θεραπείας όστις εφαρμοσθείς είχε επιτυχές αποτέλεσμα επί του ασθενούς. Εις ανάμνησιν της τοιαύτης ιάσεως ο Περικλής ήγειρεν εις την θεάν Υγείαν χαλκούν άγαλμα του οποίου σήμερον σώζεται μόνον η βάσις μετά της αφιερωματικής επιγραφής πλησίον των προπυλαίων.

Τα Παναθήναια Εις την Θεάν Αθηνά υπήρχαν αφιερωμένοι Ναοί εις απάσας σχεδόν τας Ελληνικάς πόλεις εκ των οποίων λαμπρότερος ήτο ο Παρθενών της Ακροπόλεως των Αθηνών. Επίσης, ετέλουν λαμπράς τελετάς, από τα όποια σπουδαιώτερα ήσαν τα ετήσια Μικρά Παναθήναια ως και τα ανά τετραετία Μεγάλα Παναθήναια. Το σημαντικότερο μέρος της τελετής των Μεγάλων Πα­ναθηναίων, ήτο η μεγαλοπρεπής πομπή προς τον ναό της Πολιάδος Αθηνάς. Η πορεία της πομπής πραγματοποιούσε σταθμούς εις τα ιερά των Θεών τα ευρισκόμενα εις τα ενδιάμεσα της διαδρομής.

2. Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Η Αθηνά, κατά την Ελληνική μυθολογία, ήταν η θεά της σοφίας, της στρατηγικής και του πολέμου. Παλαιότεροι τύποι του ονόματος της θεάς ήταν οι τύποι Ἀθάνα (δωρικός) και Ἀθήνη, το δε όνομα Ἀθηνᾶ, που τελικά επικράτησε, προέκυψε από το επίθετο Ἀθαναία, που συναιρέθηκε σε Ἀθηνάα > Ἀθηνᾶ. Στον πλατωνικό Κρατύλο το όνομα Αθηνά ετυμολογείται από το Α-θεο-νόα ή Η-θεο-νόα, δηλαδή η νόηση του Θεού (Κρατυλ. 407b), αλλά η εξήγηση αυτή είναι παρετυμολογική. Η επιστημονική βιβλιογραφία θεωρεί το θεωνύμιο προελληνικό και αγνώστου ετύμου. Συσχετίζεται από τους Ετρούσκους με τη θεά τους Μένρβα και αργότερα από τους Ρωμαίους ως Μινέρβα, συμβολίζεται από μια κουκουβάγια, έφερε μια ασπίδα από δέρμα κατσίκας, ονομαζόμενη Αιγίς που της είχε δοθεί από τον πατέρα της και συνοδεύεται από τη θεά Νίκη. Η Αθηνά συχνά βοήθησε ήρωες. Είναι οπλισμένη, ποτέ ως παιδί, πάντα παρθένος. Ο Παρθενώνας στην Αθήνα είναι ο πιο διάσημος ναός αφιερωμένος σ’ αυτήν. Ποτέ δεν είχε σύντροφο ή εραστή, αν και μια φορά ο Ήφαιστος προσπάθησε και απέτυχε. Ο Ηρόδοτος και ο Πλάτων λανθασμένα ταυτίζουν την Αθηνά με τη Λίβυα θεά Νέιθ.

Η γέννηση της Αθηνάς Η Αθηνά ήταν η αγαπημένη κόρη του Δία. Μητέρα της ήταν η Μήτις, πρώτη σύζυγος του Δία. Ο Δίας, φοβούμενος ότι η Μήτις θα γεννούσε ένα γιο ισχυρότερο από τον ίδιο, την κατάπιε. Αργότερα, ο Δίας άρχισε να υποφέρει από πονοκεφάλους και κάλεσε τον Ήφαιστο να τον βοηθήσει. Τότε ο Ήφαιστος με ένα μεγάλο σφυρί χτύπησε το κεφάλι του Δία και πετάχτηκε η Αθηνά πάνοπλη, φορώντας περικεφαλαία και κρατώντας μια ασπίδα. Βλέποντας τον Δία, τα πέταξε στα πόδια του, δείγμα αναγνώρισής του ως υπέρτατου θεού.

Η Αθηνά, ως θεά (και) του πολέμου, ήταν περιβεβλημένη με Αιγίδα, διαφορετική από αυτήν του Διός. Κατά μία εκδοχή, η Αθηνά κατασκεύασε την αιγίδα της από το δέρμα της Χίμαιρας ή, κατ’ άλλη εκδοχή, από το δέρμα του τέρατος Αιγίδος ή Αιγήεντος, το οποίο είχε εξολοθρεύσει τα πάντα στη Λιβύη, την Αίγυπτο, τη Φρυγία και τη Φοινίκη και το οποίο η Αθηνά εξολόθρευσε[1].

Διαμάχη Αθηνάς και Ποσειδώνα Η Αθηνά και ο Ποσειδώνας διεκδικούσαν την ίδια πόλη. Ανέβηκαν λοιπόν στον βράχο της Ακρόπολης και ενώπιον των Αθηναίων αποφάσισαν ότι όποιος προσέφερε το ωραιότερο δώρο θα την αποκτούσε. Ο Ποσειδώνας χτύπησε σε μια πλευρά του λόφου με την τρίαινά του και αμέσως ανάβλυσε ένα πηγάδι. Ο λαός θαύμασε, αλλά το νερό ήταν αλμυρό σαν το νερό της θάλασσας, που κυρίευε ο Ποσειδώνας κι έτσι δεν ήταν πολύ χρήσιμο. Το δώρο της Αθηνάς ήταν ένα δέντρο ελιάς, κάτι που ήταν καλύτερο, μιας και παρείχε στην πόλη τροφή, λάδι και ξυλεία. Έτσι, κέρδισε τη μονομαχία η Αθηνά και ονόμασε την πόλη της Αθήνα.

Αθηνά και Εριχθόνιος Η Αθηνά δεν είχε κανέναν ερωτικό δεσμό και συμβόλιζε την αιώνια παρθενία. Μόνο μια φορά ο Ήφαιστος προσπάθησε να την προσεγγίσει και χώθηκε στην αγκαλιά της. Η θεά απέκρουσε το πάθος του, ο Ήφαιστος όμως πρόλαβε να αφήσει το σπέρμα του πάνω στον μηρό της. Η Αθηνά γεμάτη αηδία σκούπισε το πόδι της με ένα κομμάτι μαλλί και το πέταξε στη γη. Από το κομμάτι αυτό, και τη βοήθεια της Γαίας, γεννήθηκε ο Εριχθόνιος.

Αθηνά και Αράχνη Μια γυναίκα, που ονομαζόταν Αράχνη, καυχήθηκε κάποτε πως ήταν ανώτερη κι από την ίδια την Αθηνά, η οποία και την προκάλεσε σε μονομαχία. Η Αθηνά στο υφαντό της απεικόνιζε τη διαμάχη με τον Ποσειδώνα για την Αθήνα, ενώ η Αράχνη περιγελούσε τα ερωτικά κατορθώματα των θεών του Ολύμπου. Οργισμένη η Αθηνά έσκισε το υφαντό της Αράχνης, ενώ η ίδια μην αντέχοντας τη ντροπή, κρεμάστηκε. Η Αθηνά τη λυπήθηκε και χαλάρωσε τη θηλειά από τον λαιμό της, την τιμώρησε όμως και τη μεταμόρφωσε στο έντομο αράχνη.

Προσωνύμια της Αθηνάς

Παλλάς Ίσως το προσωνύμιο να προέρχεται από τον Γίγαντα Πάλλαντα, τον οποίο σκότωσε η Αθηνά στη Γιγαντομαχία. Κατά άλλη εκδοχή πήρε το προσωνύμιο αυτό, επειδή γεννήθηκε από το κεφάλι του Δία πάλλοντας το δόρυ της.

Γλαυκώπις Χρησιμοποιείται συχνά από τον Όμηρο. Έχει την έννοια γαλανομάτα (γλαυκός+ ωψ). Ενδιαφέρον είναι το ότι η κουκουβάγια (αρχ. γλαυξ), το ιερό πουλί της Αθηνάς, προέρχεται από την ίδια ρίζα, ίσως λόγω και των δικών της μεγάλων και λαμπερών ματιών.

Αρεία Το προσωνύμιο αυτό το απέκτησε η θεά Αθηνά κατά τη δίκη του Ορέστη στον Άρειο Πάγο για το φόνο της μητέρας του, Κλυταιμνήστρας.

Εργάνη Της αποδιδόταν το προσωνύμιο αυτό, καθώς ήταν προστάτιδα των τεχνιτών και της χειροτεχνίας.

Παρθένος Με το επίθετο αυτό λατρευόταν στον ναό του Παρθενώνα.

Πρόμαχος Με αυτή την προσωνυμία αποκαλούσαν την Αθηνά, όταν έμπαινε πάνοπλη στη μάχη.

Πολιάς Η προσωνυμία αυτή της αποδιδόταν ως προστάτις θεά της Αθήνας και της Ακρόπολης.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: